20 Mayıs 2022, Cuma / Harran - Şanlıurfa, 46 km (25. gün)
Harran ÖE’de rahat uyudum. Çarşaflar temiz duygusunu veriyordu. Belki bembeyaz oluşundan. Nedense desenli çarşaf bana o duyguyu tam vermiyor. Serindi hava. Uzun kollu t-shirt ve kalın yorganla uyudum, iyi geldi. Suruç daha sıcaktı. 4 gibi uyanıyorum son zamanlarda. Sonra tekrar gözümü yumup 6’da kalkıp, biraz gazete okumaca ve 7 gibi hazırlığa başlamaca. Giriş katı olması, bisikletin yakında olması, eşyaları taşıma zorunluluğunun olmaması, oda önünde yükleme yapılabilmesi… Bunlar nimet. İşi kolaylaştırıyor ve yorulmanızı engelliyor.
Saat 07.46, bisikletin üzerindeyim. Hemen ÖE yakınındaki fırından alınan simit ve bastır Ankaragücü. Harran’a veda ediyorum. Yolum Urfa. Hava açık, 22,8 derece, yönüm kuzey. İlçenin iç yollarını sulama alışkanlığı hiç de iyi olmamış, toprak yerler çamur, çukurlara dolmuş sular, giren araçlar etrafa sıçratıyorlar. Haliyle bana da geliyor. Kollayarak-kaçarak devam ediyorum. Bre adam, önce yolunu bir düzelt sonra sularsın. Eli göğsünde foto çektirmekle olmuyor bu işler.
Google harita dümdüz gideceğimi gösteriyor. Köy yolundayım, tek şerit. Asfalt 2’nci sınıf. Kuvvetli karşı rüzgar var. Hafif sağ çaprazımdan, böyle 15-25 derece arası bir yerden geliyor. Sabah sabah evin bahçesinden fırlayan köpek iyi pedallattı. Ne diyorlar, niye kovalıyorsunuz sorusuna? Amaç sınırlarını zorlamak ve hızlarını arttırmak. Yol düz, araçlar geçerken hızlılar. Sağ sol tarla, kimi ekili kimi sürülü. Koyun keçi karışımı sürüsünü otlatan-güden çobanlar. Yol kenarına gelmiş otlayan inekler. Tek tük serpilmiş evler. Genelde tek katlı. Ara sıra çift katlı. Bebeler fırlamış yollara, kenarında oturmuş tezekleri top şekline getiren bir kadın. Kışlık yakacak için olsa. Tezeğin odun ve kömüre göre çok daha yüksek ısı ortaya çıkarttığı söyleniyor. Anlaşılan o nedenle halen, sadece buralarda değil, ülke genelinde yakacak olarak kullanılması, aslında ekolojik bir çözüm, geri dönüşümün en güzel örneği. Ne var ki yoksulluk olarak gösteriliyor.
Ekinleri büyütmek için gübre, ısınmak için yakıt, hatta bina yapmak için bir nevi tuğla olarak kullanılan bir malzeme düşünün; tezek. Binlerce yıldır kullanılagelen çok yönlü bir kaynak. İnsanların tezeği tam olarak nasıl ve ne zaman kullanmaya başladığı hala cevaplanamamış bir soru olsa da, araştırmacılar, yeni keşfedilen kalıntılarla bu gizemi çözmeye çalışıyorlar.
Binlerce yıl önce bir hayvan, yolculuğu sırasında bir an duraksadı ve ardında koyu renkli, pis kokulu, üzerinden buhar tüten bir yığın bıraktı. Bu yığınlardan oluşan tümseklerin görüntüsü ise en nihayetinde birinin bu yığınların faydalı olabileceğine dair derin bir düşünceye varmasına yol açtı... İşte hikayemiz buradan başlıyor. Neolitik kalıntılar ilk tezek kullanımını gösteriyor. Hayvan dışkısının kurutulmasıyla elde edilen tezek, toprağı zenginleştiren, odundan daha uzun süre yanan ve insanlığın erken inşaat projelerinde temel malzeme olarak kullanılan harika bir kaynaktı. Günümüzde de varlığını sürdüren bu değerli kaynak, dünyanın farklı yerinde yakıt ve gübre olarak kullanılmaya devam ediyor... denilmekte. Bir başka ifadeyle: tezek deyip geçme!
Sağda bir su kanalı var ayaklı, solda da kamışlar, demek orası da sulak. Ve saat 08.40, 26 °C sıcaklık var, rüzgar sürüyor. Ortalamam 17,3 km/s. 380 m rakımda sıfır eğimde devam pedallamaya. 14 km geride kaldı. Çevre güzel ama. Burası rahat bir yol, ana yoldan gitmekten daha iyi. Hatta ben dün Akçakale’ye gidip oradan da ara yoldan Harran’a gitseydim, çok daha iyi olacakmış. Ana yol çok sıkıntılı.
Sağa sola ayrılan yollardan bazı köylere gidiliyor ama benim dümdüz, hiç sapmadan gitmem gerek, Kısas’a kadar. Sonrasında 12-14 km kadar yolum kalacak Urfa’ya. Öylesine çok hız kesici kasis koymuşlar ki buralarda, birinden çıkıp diğerine giriyorsun. Tabii bu kadar hızlı giderse millet bunlara ihtiyaç var yavaşlatmak için. Trcell’den Vodafone’a geçiyorum ve hat bugün sabah 7’de açılacaktı. Dünden haritayı hazır etmiştim. Halen gösteriyor yolumu, sağa dön sola dön gibisinden komut veriyor. Vodafone kartımı Urfa’da alıp takabileceğim.
Az önce bir hara geçildi, at çiftliği. Yol boyunca sürülmüş tarlalar gördüm, ne ekilmiş anlamadım, mısır mı acaba diye düşünüyorum. Başaklar büyümüş. Buğdayı daha önce ekmişler demek ki. Bu bölge sulak bir bölge, su kanalları var, taşan sular akan sular, ince ince dereler.
18’inci kilometrede daha çok trafiği olan ve Urfa karayoluna bağlayan kavşağa geldim. Buradan sol yaparsam, o sıkıcı (hani dün anlattığım) oto yoldan gitmem gerek. Ama sağ yapıp biraz içeriye girip soldan gene köy yolundan devam edebilirim. Aynen yapıp sağdan devam ediyorum. Yol kabalaştı, zift üzeri mıcır tipinde, köy yoluna göre daha fazla sürtünmesi var. 2,5 km kadar sonra gelen benzincide tekrar bir teyit alıp soldan gene köy yolundan devam ediyorum. Şimdi yol da güzel, bölge de güzel, hava da muhteşem ancak rüzgar tekrar karşımda. Bayağı yavaşlatıyor. Yol kenarında bağlı inekler. Bunların kirpikleri beyaz. Peki ineklerin kirpikleri hep beyaz mı olur? Bazı evlerde herhalde bahar temizliği yapılıyor olmalı, halılar yıkanmış, asılmış duvarlardan aşağı sarkıyor, binalardan. Kurutuyorlar... Bu şekilde Kısas’a gelindi ve geçildi.
Kısas; Şanlıurfa ilinin 12 km güney doğusunda, Tektek Dağları’na giden yolun üzerinde, Harran Ovası’nın başlangıcında yer almaktadır. Dili, geleneği-göreneği ve yaşam biçimi bakımından çevresindeki köylere benzemeyen ve Peygamber Şehri olarak bilinen Urfa’nın da iki Alevi köyünden biridir. Nüfus olarak da en kalabalık Alevi köyüdür. 1992 yılında belde olmuştur fakat şimdi Haliliye ilçesine bağlı bir mahalledir. İsmini Emeviler ve Abbasiler arasında geçen ve çoğu Harran’da geçen savaşlarda “kısasa kısas” tekniğinden alır.
39’uncu kilometrede 2. bataryayı takıyorum ve ileride gördüğüm Urfa’dır herhalde. Koca bir şehir var. Karnım da acıktı, yanımdaki simidi mi yesem? Durmadan geldim. Dinlenecek yer bakınmaktayım. Soldaki benzinciye girip rahat koltuklarına yerleşip ikram edilen çayı yudumlarken, sahibi bey geliyor ve bisikletçi olduğunu söylüyor. Halil Bey, elektrikli bir Fatbike’ı var. Garajda, gösteriyor. Lastiğine havayı fazla basınca iç lastik gümlemiş. Satıcısına ısmarlamışlar, beklemedeler. Urfa’yı, bisikleti anlatıyor. Bir hayli bisikletçi varmış burada. Zamanında yaptığı etkinliklerden fotolar gösteriyor. Atilla Bisikleti davet etmişler vs. vs. Ne güzel şeyler bunlar benim için, tahmin edersiniz. İstanbul’da da Go Benzinci açmışlar ama tutunamamışlar, dönmüşler gerisin geri... Yarım saat kalıyorum yanlarında. Fazla yolum yok artık, 5-6 km. Saat 11.08, hava 24,1 °C, ortalamam 17,7 km/s ve rakım 448 m. Otoyola bağlanıp güvenlik şeridinden giderek, artık internet kesik, sadece hafızadan gösterdiği var. Haritadan kalacağım yeri biraz el yordamıyla buluyorum: GAP-TAEM-Misafirhane. Büyücek bir mekan. Otel resmen. Yerimi İhsan ayırtmıştı. Bisiklet bavul odasına alınıyor, ben 203 numaraya. Temiz büyükçe bir oda. Yayılıp saçılıp, alınan duş vs.
İhsan arıyor, lobide. Hızla giyinip iniyorum. 40 yıldır görmediğim arkadaşımla sarılıp kucaklaşıp, geçen zamanda olanları özetlemeye çalışıyoruz. Sonra arabasına binip Urfa’yı gezmeye çıkıyoruz. Trafik bir alem. Her yerden çıkanlar var. Saparken kestirmeden geçenler... İhsan da haliyle uyum sağlamış bu duruma. Tedirgin değil, olağan bir durum gibi devam ediyoruz. Öncesinde, mola verdiğim benzinci tarafında, tarlasında çalışmış kişiye ödeme yapmak üzere yöneliyoruz. Sonra dönüp merkeze, arabayı kapalı otoparka park edip yürümeye başlıyoruz. Sokak araları, çarşı içleri, mutfak müzesi…
Mutfak Müzesinde geçmişten günümüze oluşan Şanlıurfa'nın eski mutfak malzemeleri sergileniyor. Urfa mutfak kültürünün önemli örnekleri olan objelerin Urfa yöresine özgü kıyafetler giymiş mankenler yardımıyla canlandırılmaktadır. Geleneksel Mutfak Müzesi; 5 odalı, içerisinde 2 su kuyusu bulunan ve geniş avlusu ile Tarihi Urfa Evleri'nin vazgeçilmez örneklerinden biri.
İhsan ayrıntılı olarak gezdiğimiz gördüklerimize ilişkin bilgiler vermekte. Muhteşem bir rehber... Rivayete göre eski Yunanlılar Enoch’un insanlara şehirler kurmayı öğrettiğini ve onun devrinde 180 şehir kurulduğunu, bunların en küçüğünün Urhai veya diğer bir okunuşla Orhay, yani Urfa olduğu söylenilmektedir. Bu rivayete göre İdris peygamber Nuh peygamberden önce geldiğinden Urfa, Nuh tufanından önce kurulmuştur. Nuh tufanında bütün dünya gibi Urfa’da harap oldu. Fakat tufandan sonra dünya yeniden kuruldu ve Urfa da tarihteki yerini aldı. Yine anlatıldığına göre Nuh tufanından sonra Babil’de hüküm süren Nemrut, üç şehir inşa etmişti. Bunlardan biri de Urfa şehridir. Bu şehir önce Arach ve daha sonra zaman süreci içinde Erech, Orhay, Edessa ve Ruha isimlerini almıştır.
Karnımın açlığını bulgur pilavı ve cacıkla dindiriyorum, bu ülkede bana uygun yemek sunan tek lokanta Altın Tabak’da. Buraların bu kadar et obur olduğunu tahmin etmezdim! Gerçi evlerde sanırım et daha az kullanılıyor-dur. Lokantalar farklı! Kim bu kadar et yemek ister ki?
Çok keyifli Urfa’nın çarşısı. Kalabalık ortalık. Antep’ten daha büyük gibi gözüküyor. Ulucami, dar sokaklar, işletilen butik oteller... Dolanıp duruyor, İhsan ayrıntılı olarak beni bilgilendirmeye devam ediyor. Balıklıgöl yakınında içilen çaylar, çekilen fotolar, yarının programlanması, okul yemeği, pazar günkü kültür turu... Günün sonu geldi, beni GAP-TAEM-Misafirhaneye bırakıyor ve ayrılıyor. Yarın sabah 9.30 da buluşacağız.
Açıktım. Ne’dcez? Karnımın açlığını yakındaki marketten alınanlarla bastıracağım. Gidiyor-alıyor ve yiyorum odada. İnternetin olması müzik dinlememe olanak veriyor. Çok mutluyum : )) Ülkemize de gelmiş olan Hollandalı şarkıcı Sharon Kovacs. Şöyle tanıtılmış: Profesyonel müzik kariyeri 2014 yılında çıkardığı, müzik listelerinde büyük başarı elde ettiği "My Love" adlı single çalışmasıyla başladı. Ses rengi ve sözleriyle mıknatıs etkisi yaratan, soul türünün en beğenilen isimleri arasında yer alıyor.
- GAP-TAEM-Misafirhane 0414 3135789 / 0414 3132883-84
- Şanlıurfa ÖE 0414 3157873 > sanliurfaogretmenevi.com.tr
- Şanlıurfa DSİ Misafirhane 0414 3175555
Harran - Şanlıurfa
Tur tarihi: 20 Mayıs 2022
Alınan yol: 45,98 km
Ortalama hız: 17,8 km/s
En yüksek hız: 25,9 km/s
Bisiklete biniş süresi 2 s 34 dk, dışarıda geçen süre 3 s 49 dk
En yüksek sıcaklık 30 ˚C, en düşük 22 ˚C, ortalama 25,7 ˚C
Yükselti kazancı (çıkış) 151,3 m, kaybı (iniş) 16,8 m
En düşük yükselti 361,8 m, en yüksek 497,5 m
Garmin yol bilgileri Harran-Şanlıurfa
Relive yol bilgileri Harran-Şanlıurfa
 |
Harran’dan ayrılışım 07.41. |
 |
Hava açık, yönüm kuzey. |
 |
Köy yolundayım, tek şerit. Asfalt 2’nci sınıf. Kuvvetli karşı rüzgar var. Hafif sağ çaprazımdan. |
 |
Sağ sol tarla, kimi ekili kimi sürülü. Koyun keçi karışımı sürüsünü otlatan-güden çobanlar. Yol kenarına gelmiş otlayan inekler. |
 |
Minare köyü geliyor… |
 |
Yolum dümdüz, eğimsiz sürmekte. |
 |
Çevre güzel ama. Burası rahat bir yol, ana yoldan gitmekten daha iyi. |
 |
Bebeler fırlamış yollara, kenarında oturmuş tezekleri top şekline getiren bir kadın. |
 |
Erkelerin giyimi bu şekilde. |
 |
11.15, Şanlıurfa’ya dış mahallerinden giriş yapıyorum. |
 |
Kadınların giyimi de böyle. |
 |
GAP-TAEM-Misafirhane |
 |
Şanlıurfa’nın eski taş mimarisine tipik bir detay: Kesme Urfa taşı ile yapılmış kalın duvarlar,... |
 |
… köşede yer alan taş silme/köşe pahı (üstteki süslemeli çıkıntı), dar sokak dokusu,… |
 |
… üstte yeşil ahşap kepenkli pencere, geleneksel Urfa evlerinin klasik öğesi. |
 |
Şanlıurfa Mutfak Müzesi; 19. yüzyılın sonlarında inşa edilen ve geleneksel Urfa mimarisinin en güzel örneklerinden biri olan Hacıbanlar Evi'nde yer almakta. |
 |
Taş şebekeli pencereler (revzen). Oval formdaki bu açıklıklar, oyma Urfa taşından yapılmış. Hem hava ve ışık almayı sağlar hem de mahremiyeti korur. İçeriden dışarısı görünür, dışarıdan içi zor seçilir. Bitkisel ve geometrik motifler genelde: Hayat ağacı, lale/yaprak, simetrik rumi motifler. Bunlar… |
 |
… bereket, yaşam ve korunma anlamları taşır. Ortadaki yıldız taş rozet, Selçuklu geleneğinin devamı olan çok kollu yıldız motifi, düzeni ve sonsuzluğu simgeler. Aynı zamanda cepheyi görsel olarak dengeler. Duvarın üst kısmındaki diş diş taş bordür, yağmur suyunu duvardan uzaklaştırmakla birlikte estetik bir bitiş sağlar. |
 |
Mutfakta yemek yapan kadınlar, sini etrafında toplanmış yemek yiyen aileler ve meşhur çiğ köfte yoğurma seremonisi, gerçeğe yakın heykellerle canlandırılmıştır. |
 |
Bakır kazanlar, taş dibekler, el değirmenleri ve bölgeye özgü "şıra curunu" (üzüm ezme yeri) gibi yüzlerce yıllık araçlar sergilenmektedir. |
 |
Tandırlık, kiler (zerzembe), gelin odası ve misafir odası gibi bölümlerle eski Urfa ev hayatı adım adım anlatılır. |
 |
Şanlıurfa Mutfak Müzesi |
 |
Altın Tabak |
 |
Şanlıurfa Ulu Camii, Zengîler dönemine (yaklaşık 1170-1175) tarihlenir, Kızıl Kilise veya St. Stephanos Kilisesi temelleri üzerine inşa edilmiştir. |
 |
Sinagog kökenli alan MS 435'te kiliseye dönüştü, İslam döneminde camiye çevrildi. 1684, 1779 ve 1870'lerde onarıldı. |
 |
Caminin avlusunda bulunan güneş saati, döneminin astronomi bilgisini göstermesi açısından eşsizdir. Bu saat, namaz vakitlerini belirlemek amacıyla yüzyıllarca kullanılmıştır. |
 |
Üç sahınlı enine plan, mihrap önü kubbe, kırmızı mermer sütunlar ve son cemaat yeriyle dikkat çeker; Halep Ulu Camii'ne benzer, minaresi saat kulesi olarak kullanılır. |
 |
Ulu Camii: Sade ama ağırbaşlı bir mimari-Selçuklu etkili taş işçiliği-Avluda ve duvarlarda devşirme taşlar (önceki yapılardan kalan malzemeler). |
 |
Şanlıurfa sokakları dar, dolambaçlı ve yüksek taş duvarlarla çevrili olup mahremiyet odaklıdır; geleneksel evler ise içe dönük avlu planlıdır. |
 |
Taş döşeli, gölgeli geçitler selamlık-haremlik ayrımını yansıtır; yüksek duvarlar dışa kapalı, iç avlulara girişli plan hakimdir. |
 |
Kireçtaşı temelli, çapraz tonoz örtülü odalar; eyvanlar, revaklar, kabaltılar (yeraltı serinlik odaları) ve iki katlı haremlik-selamlık bölümleri içerir; havuzlu avlular iklim uyumludur. |
 |
Balıklıgöl; Halilürrahman Gölü (ateş havuzu) ve Aynzeliha Gölü'nden oluşur. |
 |
Karstik kaynaklarla beslenen doğal havuzlar; çevresinde Halilürrahman Camii, Urfa Kalesi, Rızvaniye Camii bulunur. |
 |
Urfa Kalesi |
 |
Mevlid-i Halil Camii; Hz. İbrahim'in doğduğuna inanılan mağaranın bitişiğinde yer alır. |
 |
Caminin bulunduğu alan tarih boyunca sürekli bir ibadet merkezi olmuştur: Seleukoslar, Yahudilik, Hristiyanlık, İslam. |
 |
Urfa Kalesi |
 |
GAP-TAEM-Misafirhane |
26. gün (devamı) Şanlıurfa II / 24. gün (öncesi) Suruç-Harran
[bisikletle]Türkiye: Göbeklitepe, Tarihin Sıfır Noktası
Tarsus-Karataş, 96 km
Karataş-Yumurtalık, 55 km
Yumurtalık-Payas, 77 km
Payas-Arsuz, 60 km
Arsuz-Çevlik, 50 km
Çevlik-Antakya, 37 km
Antakya-Reyhanlı, 63 km
Reyhanlı-Kırıkhan, 46 km
Kırıkhan-İslâhiye, 67 km
İslâhiye-Kilis, 81 km
Kilis-Gaziantep, 55 km
Gaziantep-Nizip, 59 km
Nizip-Birecik, 37 km
Birecik-Suruç, 51 km
Suruç-Harran, 71 km
Harran-Şanlıurfa, 46 km
Şanlıurfa-Viranşehir, 90 km
Viranşehir-Ceylanpınar, 53 km
Ceylanpınar-Kızıltepe, 75 km
Kızıltepe-Mardin, 23 km
Mardin-Nusaybin, 62 km
Nusaybin-Midyat, 51 km
Midyat-Dargeçit, 43 km
Dargeçit-İdil, 42 km
İdil-Cizre, 32 km
Cizre-Şırnak, 48 km
Şırnak-Eruh, 50 km
Eruh-Siirt, 56 km
